نقشه راه جامع دواپس از لینوکس و Git تا CI/CD، Docker و Kubernetes

مقدمه: دواپس دقیقاً یعنی چه؟

وقتی یک نرم‌افزار نوشته می‌شود، کار هنوز تمام نشده است. کد باید تست شود، بسته‌بندی شود، روی سرور برود، پایدار بماند و اگر مشکلی پیش آمد سریع پیدا و رفع شود. دواپس (DevOps) مجموعه‌ی فرهنگ، روش و ابزارهایی است که این مسیر را از کدنویسی تا اجرا خودکار، قابل‌تکرار و قابل‌اعتماد می‌کند.

مسیر دواپس برای تازه‌کارها گاهی گیج‌کننده است، چون ابزارهای زیادی دارد و هر کس از یک جای متفاوت شروع می‌کند. این مقاله ترتیب مشخصی به شما می‌دهد: اول چه چیزی یاد بگیرید، هر مرحله را تا کجا ادامه دهید و چه زمانی آماده‌اید قدم بعدی را بردارید.

مهندس دواپس چه کاری انجام می‌دهد؟

مهندس دواپس پلی بین توسعه و عملیات است. او کمک می‌کند کدی که توسعه‌دهنده‌ها می‌نویسند سریع، امن و بدون دردسر به دست کاربر برسد و روی سرورها پایدار بماند.

پیش از شروع: چه چیزی لازم است؟

دواپس معمولاً برای کسانی که از قبل کمی برنامه‌نویسی یا مدیریت سیستم می‌دانند راحت‌تر است؛ چون ابزارهای آن با کد، سرور و شبکه سروکار دارند. اگر هیچ‌کدام را نمی‌دانید هم می‌توانید شروع کنید، فقط مرحله‌ی پایه را جدی‌تر بگیرید.

نقشه راه گام‌به‌گام یادگیری دواپس

برای اینکه تصویر کلی را داشته باشید، ابتدا مراحل را یک‌جا ببینید. در ادامه هر مرحله جداگانه توضیح داده می‌شود.

مرحله اول: لینوکس و خط فرمان

بیشتر سرورهایی که برنامه‌ها روی آن‌ها اجرا می‌شوند لینوکس دارند. اگر ترمینال برایتان آشنا نباشد، بقیه‌ی مسیر سخت می‌شود، پس این مرحله را با تمرین جدی بگیرید.

مرحله دوم: شبکه و وب‌سرور

مهندس دواپس باید بداند وقتی کاربر آدرس سایتی را باز می‌کند، پشت صحنه چه اتفاقی می‌افتد. شبکه از آن مباحثی است که کمتر دیده می‌شود، اما در عیب‌یابی بسیار به کار می‌آید.

مرحله سوم: Git و CI/CD

CI/CD یعنی هر بار که کد تغییر می‌کند، تست و ساخت و انتشار به‌صورت خودکار انجام شود. قبل از آن باید با Git و کار تیمی راحت باشید.

یک Workflow ساده در GitHub Actions این شکلی است. با هر Push اجرا می‌شود و یک پیام چاپ می‌کند:

name: CI
on: push
jobs:
  test:
    runs-on: ubuntu-latest
    steps:
      - uses: actions/checkout@v4
      - run: echo 'Build is green'

مرحله چهارم: Docker و کانتینر

کانتینر برنامه را همراه با همه‌ی وابستگی‌هایش بسته‌بندی می‌کند تا روی هر سیستمی یکسان اجرا شود و جمله‌ی «روی سیستم من کار می‌کرد» از بین برود. Docker پرکاربردترین ابزار این حوزه است.

اولین کد موفق شما

بعد از نصب Docker، این دستور را در ترمینال اجرا کنید. یک کانتینر کوچک می‌سازد، پیامی چاپ می‌کند و تمام می‌شود:

docker run hello-world

اگر پیام خوش‌آمدگویی Docker را دیدید، اولین کانتینر شما اجرا شده است. قدم بعدی بسته‌بندی برنامه‌ی خودتان است. یک Dockerfile ساده برای یک برنامه‌ی پایتونی این شکلی است:

FROM python:3.12-slim
WORKDIR /app
COPY . .
RUN pip install -r requirements.txt
CMD python app.py

مرحله پنجم: ابر و زیرساخت به‌عنوان کد

به‌جای ساختن دستی سرورها، زیرساخت را با کد توصیف می‌کنیم تا قابل تکرار، بازبینی و نسخه‌بندی باشد. در این مرحله با یک سرویس ابری و ابزارهای IaC آشنا شوید.

مرحله ششم: Kubernetes

وقتی تعداد کانتینرها زیاد می‌شود، به ابزاری برای مدیریت آن‌ها نیاز دارید. Kubernetes این کار را انجام می‌دهد، اما یادگیری آن زمان‌بر است؛ پس بعد از تسلط روی Docker سراغش بروید، نه قبل از آن.

مرحله هفتم: مانیتورینگ، لاگ و امنیت

سیستمی که نمی‌توانید ببینید، نمی‌توانید درستش کنید. در این مرحله یاد می‌گیرید وضعیت سرویس‌ها را زیر نظر بگیرید و مشکلات را قبل از شکایت کاربران پیدا کنید.

مرحله هشتم: پروژه، نمونه‌کار و رزومه

در دواپس هم مثل بقیه‌ی حوزه‌ها، نمونه‌کار از گواهی مهم‌تر است. بهترین کار این است که یک پروژه‌ی واقعی را از ابتدا تا انتشار خودکار و مانیتورینگ پیش ببرید.

سطح‌بندی مهارت: جونیور تا سنیور

مسیر دواپس مسیری تدریجی است: از لینوکس و ترمینال شروع می‌شود، با بسته‌بندی و خودکارسازی ادامه پیدا می‌کند و با مدیریت سیستم‌های واقعی به بلوغ می‌رسد. اگر می‌خواهید این مسیر را اصولی و همراه با پروژه طی کنید، دوره‌های آکادمی NRTech برای همین هدف طراحی شده‌اند.

اشتباهات رایج مسیر دواپس